De Widdonckschool Heibloem en De Ortolaan Heibloem werken als twee scholen samen in één gebouw. Beide zijn afgelopen jaren gegroeid: het gebouw werd te klein. Een aantal groepen kreeg tijdelijk les in andere gebouwen op het terrein, maar sinds afgelopen schooljaar wordt er dankzij een nieuwe aanbouw en verbouwing weer in één gebouw geleerd.

De nieuwe huisvesting bood de scholen een kans om het onderwijsconcept en de werkwijze te herijken en met een blik op de toekomst te verkennen hoe het onderwijs versterkt kon worden. De teams van de twee scholen dachten tijdens hun eigen visietraject intensief mee over de visie en leidende principes van waaruit zij willen werken en hoe zij het onderwijs betekenisvoller kunnen maken. Nu zijn teamleden betrokken bij het in praktijk brengen daarvan en kunnen hun talent en expertise volop inzetten.

“We zagen veel betrokkenheid van kinderen bij thematisch werken”, vat Fleur samen. “De gedeelde verantwoordelijkheid voor leerlingen is ook fijn”, vult Rafke aan. “Met meer handen voor de groep kun je nabijheid bieden en goed inspelen op de verschillende onderwijsbehoeften van leerlingen.”

Ook kan talent van collega’s nog meer de ruimte krijgen. Zelf heeft Rafke bijvoorbeeld affiniteit met rekenen. Zij deed de opleiding tot rekenspecialist, coacht nu haar collega’s en houdt de rekenkennis in het team actueel. Zo specialiseren collega’s zich weer in andere vakken.

Alle collega’s blijven alle basisvakken geven, maar er is dus meer gelegenheid om expert te worden. Komende twee jaar gaan leerkrachten de opleiding doen om lees- en taalcoördinator te worden en een visie en beleid voor taalonderwijs opstellen. Fleur: “Mooi om te zien dat de ene collega zich enthousiast focust op het ontwerpen van geschiedenislessen en een ander kan zeggen: aardrijkskunde is juist mijn ding.”

Ontwikkeltijd

Zelf thematisch onderwijs ontwerpen werd wel tijdrovend gevonden door teamleden. Daarom is er nu elke woensdagmiddag ontwikkeltijd gepland, vertelt Fleur. “Het leuke daarvan: als je dan iets bedenkt kun je het de dag erna uitproberen in de praktijk. We kunnen snel bijstellen en blijven verbeteren.”

Ook gebruikt het team nu een onderwijsplatform om eerder ontworpen lessen te ‘bewaren’ en een doorgaande lijn in het onderwijsaanbod te versterken. “We merken ook dat het voorbereiden van lessen steeds sneller gaat, omdat we er meer ervaring in krijgen.” “Stapsgewijs zorgen we voor steeds meer samenhang tussen vakken”, vertelt Fleur.

Alleen maar makkelijk is de onderwijsverandering niet. “Soms schuurt het en dat mag ook. Anders werken betekent ook oude patronen loslaten en je verwachtingen soms bijstellen. We gaan met respect voor elkaars mening het gesprek aan met elkaar en nemen dan samen besluiten. Daarvoor is die ontwikkeltijd ook fijn.”

Van moodboard naar inrichting

In de werkgroep nieuwbouw dachten collega’s na over hoe de inrichting van de school goed zou kunnen aansluiten bij themagericht werken. “We willen ‘de wereld’ meer de school in halen”, illustreert Fleur. “Daar biedt onze grote hal met podium alle ruimte voor. Kinderen kunnen hier hun talenten laten zien en hun werk presenteren.” Rafke: “We willen hier ook meer voorstellingen van buiten laten zien.”

Ook de inrichting van de ruimtes sluit aan bij de onderwijswensen van het team. Collega’s maakten een moodboard van hun ideale klas en konden meedenken over meubilair. Zo zijn er nu speciale instructiekringen: kinderen schuiven daar in groepjes aan, terwijl een collega dan een ander groepje verdieping kan bieden.

In de ruimtes vind je ook een grote kast met lades: kinderen pakken hun ‘laatje’ en kunnen zelf bepalen waar zij graag willen gaan werken. Dat kan bijvoorbeeld in een van de werkplekken in de klas, maar ook in de hal. Op grote kurkwanden komt het thematische werk van leerlingen tot leven.

Rust en ruimte

Rafke werkt zelf in de onderbouw en zij geniet van de ruimte: “Er is nu plek voor verschillende tafels en werkhoekjes: echt fijn. Kinderen van verschillende groepen kunnen hier samen spelenderwijs leren en zo ook hun sociale vaardigheden trainen.” Fleur: “De sfeer is goed, er is veel rust in de school en het is te gek om nu in de praktijk te zien wat we als team hebben bedacht.”

Een rijker onderwijsaanbod met meer uitstroomrichtingen voor leerlingen: daar wordt op De Ortolaan in Heibloem enthousiast aan gewerkt door verschillende ontwikkelteams. De school wil het onderwijs meer aan de ‘echte wereld’ verbinden, om aan te sluiten bij de belevingswereld van leerlingen en bij wat de samenleving aan kennis en vaardigheden vraagt.

Neem het praktijkgerichte profiel Dienstverlening & Producten (D&P), waarbij leerlingen via projecten en praktijkopdrachten kennismaken met verschillende sectoren zoals techniek, zorg, economie en media. Daar kwam het team op uit omdat het leerlingen méér praktijk wil geven voor een goed gevulde rugzak bij vertrek van school.

Meer praktijkruimtes

“We hebben nu een apart lokaal gekregen voor ICT en digitale geletterdheid”, vertelt Frank. “Er kwam ook een nieuw lokaal voor beeldende vorming waardoor het technieklokaal nu volledig beschikbaar is voor technieklessen. We hebben nu meer praktijkruimte gekregen. Echt een meerwaarde. We kunnen de lokalen flexibel gebruiken en op termijn dus ook inzetten voor andere vakken bijvoorbeeld.”

In de nieuwe grote keuken kunnen leerlingen ook intern stagelopen om leerwerkervaring op te doen. Naast levensecht leren in de school, gaan leerlingen er ook op uit om zich te oriënteren op de branche waarin zij willen leren of werken. Leerlingen in de arbeidsroute kregen een nieuw praktijklokaal met een eigen ingang, om zoveel mogelijk een ‘echt’ leerbedrijf te zijn. De leerlingen starten hier op om na het werkoverleg op het terrein of in de regio (begeleide) stage-ervaring op te doen.

Versterken basisvaardigheden

Parallel aan het uitbreiden van het aanbod zet het team ook in op versterking van het onderwijs in de basisvaardigheden taal, rekenen, burgerschap en digitale geletterdheid. “We hebben hiervoor een subsidie gekregen”, vertelt Hanneke. “Vier experts uit het team krijgen ontwikkeltijd om zich te verdiepen in die basisvaardigheden, scholing te volgen en schoolbreed beleid te maken.” Dat past helemaal bij de totaalaanpak: de leerkracht als expert tijd en mogelijkheden geven voor schoolontwikkeling.

Ook voor deze basisvaardigheden is nu meer plek in het gebouw. Naast het eerdergenoemde ICT-lokaal, is bijvoorbeeld ook ruimte gemaakt voor een nieuwe bibliotheek die de leesaanpak ondersteunt.

Meer coachend

Leerlingen goed voorbereiden op werk of vervolgonderwijs, betekent ook dat zij stap voor stap zelf regie leren nemen over hun ontwikkelstappen.

Hanneke: “Leerkrachten blijven vak-experts, maar onze nieuwe manier van werken vraagt iets anders van het handelen van de leerkrachten. Die zijn steeds meer coachend bezig. Dat maakt ook dat we onze manier van toetsen onder de loep nemen. We willen meer feedback geven tijdens het leerproces, zodat leerlingen daarvan groeien, in plaats van achteraf toetsen.”

Sowieso kijkt het team meer vanuit de bedoeling naar data en onderwijsopbrengsten. “Leerlingen goed in beeld hebben, kun je niet vangen in ‘harde data’ alleen”, vat Hanneke samen.